Atrakcyjność województw

Na bazie wyników tegorocznego badania, podzieliliśmy województwa na pięć klas: o najwyższej (miejsca 1-3 w zestawieniu), wysokiej (4-6), przeciętnej (7-9), niskiej (10-12) oraz najniższej atrakcyjności inwestycyjnej. Podział ten odnosi się wyłącznie do pozycji, które poszczególne regiony uzyskały w badaniu, nie oddaje natomiast skali różnic pomiędzy poszczególnymi z nich. Może się zatem zdarzyć, że np. różnica w atrakcyjności inwestycyjnej pomiędzy dwoma regionami z sąsiadujących klas jest niższa niż pomiędzy dwoma województwami znajdującymi się w tej samej klasie. Wartości wskaźnika atrakcyjności inwestycyjnej dla każdego z województw znajdują się w tabeli zbiorczej w aneksie na końcu raportu.

Rysunek 1. Atrakcyjność inwestycyjna województw w 2016 roku

mapa-ogolna-woj

Źródło: opracowanie własne IBnGR.

Zdecydowanym liderem pod względem atrakcyjności inwestycyjnej pozostaje województwo śląskie. Jego największymi atutami są bardzo obszerne zasoby pracy, drugi największy w Polsce rynek zbytu, bardzo wysoka aktywność regionu wobec inwestorów, a także bardzo dobrze rozwinięta infrastruktura gospodarcza oraz społeczna.

Na podium znalazły się jeszcze województwa: dolnośląskie oraz mazowieckie. Pierwsze z nich cechuje się m.in. bardzo dużą aktywnością względem inwestorów, a także najlepiej w Polsce rozwiniętą infrastrukturą gospodarczą. Z kolei zalety województwa mazowieckiego to przede wszystkim bardzo wysoka dostępność transportowa oraz największy w kraju rynek zbytu. Pozycja tego regionu mogłaby być wyższa, gdyby nie najwyższe w skali Polski koszty pracy.

Wysoką atrakcyjnością inwestycyjną cechują się w Polsce województwa: małopolskie, wielkopolskie, oraz zachodniopomorskie. Te trzy regiony zajmują wysokie lub przeciętne pozycje w większości aspektów atrakcyjności inwestycyjnej. Konfiguracja tych atutów jest jednak dość zróżnicowana. Największym atutem województw małopolskiego oraz wielkopolskiego są bardzo duże zasoby pracy przy dość konkurencyjnych wynagrodzeniach w stosunku do porównywalnych regionów. W przypadku pierwszego z nich można dodać do tego bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturę społeczną oraz spory rynek zbytu, natomiast w przypadku drugiego – wysoką aktywność wobec inwestorów oraz bardzo dużą dostępność transportowa. Jest ona także jednym z głównych atutów województwa zachodniopomorskiego, które cechuje się ponadto bardzo wysoką aktywnością względem inwestorów.

Rysunek 2. Wskaźnik atrakcyjności inwestycyjnej dla poszczególnych województw

wykres_atrakcyjnosc

Źródło: opracowanie własne IBnGR.

Do grupy województw o przeciętnej atrakcyjności zaliczają się województwa: łódzkie, pomorskie oraz opolskie. Ogólna wartość wskaźnika atrakcyjności inwestycyjnej w przypadku dwóch pierwszych jest wyższa niż przeciętna, natomiast w przypadku województwa opolskiego – niższa. Czynniki wpływające na atrakcyjność inwestycyjną województwa łódzkiego to przede wszystkim wysokie zasoby pracy przy relatywnie niewysokich wynagrodzeniach, a także ponadprzeciętna dostępność komunikacyjna. Region pomorski charakteryzuje się natomiast wysoką aktywnością wobec inwestorów oraz jednym z większych w kraju rynków zbytu.

W klasie regionów o niskiej atrakcyjności znalazły się województwa: kujawsko-pomorskie, lubuskie oraz podkarpackie, natomiast w klasie województw o najniższej atrakcyjności: świętokrzyskie, lubelskie, warmińsko-mazurskie i podlaskie. Ich pozycja jest przede wszystkim konsekwencją długofalowych procesów społeczno-gospodarczych. Niska intensywność urbanizacji i uprzemysłowienia w okresie, w którym procesy te dokonały głębokich przekształceń w wielu regionach europejskich i niektórych polskich, nie pozwoliła na wykształcenie się odpowiedniej „masy krytycznej” (korzyści skali i aglomeracji) w zakresie najistotniejszych zasobów dla dużych inwestorów. Mimo postępów w rozbudowie i modernizacji infrastruktury o znaczeniu krajowym obszary te nadal cechują się niską dostępnością transportową.

Niska, bądź bardzo niska atrakcyjność inwestycyjna województw nie oznacza, że nie mają one szans na przyciągnięcie dużych inwestorów – szanse te istnieją, ale są mniejsze niż w innych województwach. Można je zwiększyć, wzmacniając atrakcyjność inwestycyjną dla działalności bazujących na unikatowych zasobach i atutach tych regionów – siłą rzeczy nie zostały one ujęte w analizie porównawczej – i poszukując niekoniecznie dużych inwestorów, ale mogących efektywnie wykorzystać posiadane atuty.

W stosunku do 2015 roku odnotowano kilka przekształceń w zróżnicowaniu atrakcyjności inwestycyjnej na poziomie regionów. Najistotniejszą zmianą jest z pewnością awans województwa dolnośląskiego na drugą pozycję, a tym samym spadek województwa mazowieckiego na trzecią lokatę. Jeżeli chodzi o pozostałe roszady – województwo łódzkie wyprzedziło region pomorski i uplasowało się na siódmym miejscu, natomiast województwo warmińsko-mazurskie zostało wyprzedzone przez województwa: świętokrzyskie oraz lubelskie.

Po raz pierwszy województwa oceniono także w odniesieniu do trzech kategorii inwestycji: działalności przemysłowej, usługowej i zaawansowanej technologicznie. Podobnie jak w wypadku ogólnego zestawienia atrakcyjności inwestycyjnej województw, również i tu podzieliliśmy je na pięć klas według pozycji, które zajęły w poszczególnych zestawieniach. Szczegółowe wyniki badań zostały przedstawione w tabelach w aneksie na końcu raportu.

Liderami zestawienia województw o największej atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności przemysłowej są dwa regiony o najbogatszych tradycjach przemysłowych w Polsce – województwa śląskie oraz dolnośląskie. Podium zamyka województwo łódzkie. Najmniej atrakcyjne z punktu widzenia rozwoju przemysłu są regiony znajdujące się we wschodniej (za wyjątkiem podkarpackiego) oraz północno-wschodniej części kraju.

Rysunek 3. Atrakcyjność inwestycyjna województw dla działalności przemysłowej w 2016 roku

mapa-przemysl-woj

Źródło: opracowanie własne IBnGR.

Jeżeli chodzi o atrakcyjność inwestycyjną z punktu widzenia działalności usługowej, w pierwszej trójce znalazły się województwa: śląskie, mazowieckie oraz małopolskie. Za najmniej atrakcyjne uznane zostały natomiast województwa: lubuskie, lubelskie, warmińsko-mazurskie oraz podlaskie, a zatem regiony, na obszarze których nie są zlokalizowane metropolie o największym w skali Polski znaczeniu, stanowiące same w sobie magnes przyciągający działalności w branży usług.

Rysunek 4. Atrakcyjność inwestycyjna województw dla działalności usługowej w 2016 roku

mapa-zaawansowane-tech-woj

Źródło: opracowanie własne IBnGR.

W odniesieniu do działalności high-tech przodują te regiony, które oferują przede wszystkim najwyższą jakość zasobów pracy – województwa mazowieckie, małopolskie i dolnośląskie. Na końcu zestawienia znalazły się natomiast województwa położone daleko od granicy zachodniej – a zatem od potencjalnych rynków zbytu – na których obszarze nie są w dodatku zlokalizowane, za wyjątkiem Lublina, najważniejsze w Polsce ośrodki akademickie. Chodzi tu o województwa: warmińsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie oraz świętokrzyskie.

Rysunek 5. Atrakcyjność inwestycyjna województw dla działalności zaawansowanej technologicznie w 2016 roku

mapa-uslugi-woj

Źródło: opracowanie własne IBnGR.

Atrakcyjność podregionów

Oceniono także podregiony – pod kątem atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności przemysłowej, usługowej oraz high-tech. Również i w ich przypadku, podzielono je na pięć klas według miejsc, które zajęły w poszczególnych zestawieniach. Podregiony o najwyższej atrakcyjności inwestycyjnej uplasowały się na miejscach 1-12, o wysokiej – 13-24, o przeciętnej 25-36, o niskiej – 37-48, natomiast o najniższej – 49-60.

Wśród tych o najwyższej atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności przemysłowej znalazły się dwa zwarte obszary położone w południowej części Polski. Jeden z nich ukształtowany jest wokół Górnego Śląska i zachodniej Małopolski, drugi zaś wokół Wrocławia, Jeleniej Góry i Wałbrzycha – ośrodków przemysłowych Dolnego Śląska. Wyróżniają się one długimi tradycjami przemysłowymi, a co za tym idzie ‒ dobrze rozwiniętym sektorem przedsiębiorstw produkcyjnych, specjalistycznym rykiem pracy oraz względnie dobrą dostępnością transportową dzięki autostradzie A4. Poza omawianym obszarem wysoką atrakcyjnością z punktu widzenia przemysłu cechują się też podregiony: łódzki, poznański oraz bydgosko-toruński.

Rysunek 3. Atrakcyjność inwestycyjna podregionów dla działalności przemysłowej w 2016 roku

przemysl-podregiony-2

Źródło: opracowanie własne IBnGR.

Najwyższym poziomem atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności usługowej charakteryzują się głównie podregiony o charakterze metropolitalnym. Ich ośrodkami są największe polskie miasta. Dysponują one przede wszystkim dużymi zasobami pracowników o wysokich, a zarazem różnie profilowanych kompetencjach oraz dużymi i chłonnymi rynkami zbytu. Poza tym największe miasta oferują bardzo dobrą dostępność komunikacyjną i dobrze rozwiniętą infrastrukturę gospodarczą. Tegorocznym liderem jest podregion warszawski, a zaraz za nim uplasowały się podregiony: łódzki oraz krakowski.

Rysunek 4. Atrakcyjność inwestycyjna podregionów dla działalności usługowej w 2016 roku

uslugi-podregiony-2

Źródło: opracowanie własne IBnGR.

Grupę podregionów o najwyższym poziomie atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności zaawansowanej technologicznie również zdominowały podregiony o charakterze metropolitalnym. Tam właśnie koncentrują się infrastruktura oraz kadra badawczo-rozwojowa. Zasoby rynku pracy obejmują specjalistów wykształconych zarówno w lokalnych ośrodkach akademickich, jak i zachęconych do migracji poprzez dobre warunki życia, w tym rozwinięte otoczenie kulturowe. Ośrodki te cechują się jednocześnie najlepiej rozwiniętą infrastrukturą teleinformatyczną oraz relatywnie wysoką dostępnością w zakresie transportu pasażerskiego. Najwyższymi pozycjami w tegorocznym zestawieniu mogą się poszczycić podregiony: warszawski, krakowski oraz poznański.

Rysunek 5. Atrakcyjność inwestycyjna podregionów dla działalności zaawansowanej technologicznie w 2016 roku

zaawansowane-tech-podregiony-2

Źródło: opracowanie własne IBnGR.