Zakres i metody badań

Zakres badań

Merytoryczny zakres raportu wyznacza pojęcie atrakcyjności inwestycyjnej. Jest ona rozumiana, jako zdolność skłonienia do inwestycji, przez oferowanie kombinacji korzyści lokalizacji możliwych do osiągnięcia w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Wynikają one ze specyficznych cech obszaru, w którym rozwijana jest działalność gospodarcza. Korzyści te określane są mianem czynników lokalizacji. O atrakcyjności inwestycyjnej danego obszaru decyduje zatem zestaw czynników lokalizacji. Obszary oferujące optymalną kombinację czynników lokalizacji są atrakcyjne inwestycyjnie, gdyż pozwalają na zmniejszenie ryzyka niepowodzenia inwestycji i osiągnięcie wyższej stopy zwrotu kapitału przez redukcję nakładów inwestycyjnych, bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa a także ułatwiają zwiększenie przychodów.

W raporcie przyjęto zatem optykę inwestora, co nie oznacza, że wnioski wypływające z raportu nie są istotne dla aktorów regionalnego i lokalnego życia społeczno-gospodarczego. Znajomość mocnych i słabych stron zarówno własnego regionu, jak i potencjalnych konkurentów ułatwia efektywne kreowanie przewag w zakresie atrakcyjności inwestycyjnej. Jednocześnie należy zaznaczyć, że interesy potencjalnego inwestora nie są jedynymi, które powinny być brane pod uwagę w strategiach rozwoju. Stąd wnioski wypływające z raportu są ważne dla kształtowania polityki rozwoju regionalnego czy lokalnego ale nie są z nią tożsame.

Różnorodność i specyfika działalności gospodarczej kształtują odmienne preferencje lokalizacyjne. Nie można, zatem mówić o absolutnej atrakcyjności inwestycyjnej obszarów. W zawiązku z tym jej ocena została przeprowadzona trójtorowo:

  • w odniesieniu do podregionów w aspekcie czynników lokalizacji dla trzech najistotniejszych z punktu widzenia inwestorów zagranicznych, rodzajów działalności gospodarczej – przemysłowej, usługowej i zaawansowanej technologicznie,
  • w odniesieniu do województw w aspekcie czynników lokalizacji dla trzech najistotniejszych z punktu widzenia inwestorów zagranicznych rodzajów działalności gospodarczej – przemysłowej, usługowej i zaawansowanej technologicznie,
  • w odniesieniu do województw w aspekcie uniwersalnych czynników lokalizacji.

Zakres merytoryczny opracowania jest uwarunkowany:

  • koniecznością zastosowania szerokiego spektrum wskaźników opisujących możliwie dokładnie poszczególne czynniki lokalizacji,
  • koniecznością doboru różnych wag poszczególnych czynników lokalizacji, podkreślających ich różne znaczenie dla lokalizacji odmiennych inwestycji.

Biorąc pod uwagę wymienione uwarunkowania, przeanalizowano kilkadziesiąt zmiennych będących podstawą oceny przestrzennego zróżnicowania poszczególnych korzyści (czynników) lokalizacji, takich jak: dostępność transportowa, koszty pracy, wielkość i jakość zasobów pracy, chłonność rynku zbytu, poziom rozwoju infrastruktury gospodarczej i społecznej, poziom rozwoju gospodarczego, poziom bezpieczeństwa powszechnego, aktywność wobec inwestorów. W zależności od rodzaju działalności gospodarczej nadano im różne wagi (Tabela 1).

Tabela 1. Czynniki i ich znaczenie dla atrakcyjności inwestycyjnej podregionów i województw

tabela_wagi

Źródło: Opracowanie IBnGR.

Przestrzenny zakres raportu obejmuje Polskę w podziale na:

  • 16 województw,
  • 60 podregionów (formalnie jest ich 72, ale dla potrzeb raportu podregiony – duże miasta, takie jak: Katowice, Kraków, Łódź, Poznań, Szczecin, Trójmiasto, Warszawa, Wrocław, połączono z jednostkami otaczającymi, funkcjonalnie powiązanymi z tymi miastami).

Zakres czasowy wyznacza dostępność możliwie najnowszych danych. Ze względu na różną w zależności od rodzaju danych inercję, z jaką są publikowane, w raporcie wykorzystano dane z lat:

  • 2014 – w odniesieniu do wielkości i struktury wartości dodanej, pracujących w przemyśle, transporcie i pozostałych usługach oraz nakładów inwestycyjnych,
  • 2015 – dla większości wskaźników pochodzących z systemu statystyki publicznej,
  • 2016 – głównie w przypadku dostępności transportowej, aktywności wobec inwestorów, bezrobocia, wolnych terenów w SSE.

Dane źródłowe i metody badań

W raporcie wykorzystano dane ilościowe pochodzące głównie z systemu statystyki publicznej uzupełnione o dane i informacje pochodzące z innych źródeł. Przede wszystkim korzystano z:

  • Banku Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego,
  • danych Państwowej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych (PAIiIZ),
  • danych z podmiotów zarządzających SSE,
  • informacji z Wydziałów Promocji Handlu i Inwestycji (WPHiI) polskich ambasad w krajach o największym udziale w inwestycjach zagranicznych w Polsce.

Metoda oceny atrakcyjności inwestycyjnej pozostała niezmieniona. Wykorzystano procedurę klasyfikacji pseudojednocechowej. Jej zastosowanie powoduje, że ocena atrakcyjności ma charakter względny. Punktem odniesienia jest wartość średnia dla zbioru województw lub podregionów. Podobnie jak w poprzedniej edycji raportu, w ocenie aktywności województw wobec inwestorów, wykorzystano wynik certyfikacji Regionalnych Centrów Obsługi Inwestora (RCOI) dokonanej przez PAIiIZ, w 2013 roku (jest ona przeprowadzana co trzy lata, jednak w momencie opracowywania raportu wyniki certyfikacji z 2016 roku nie były jeszcze znane).

Nowością w tegorocznej edycji badania jest z kolei charakterystyka każdego województwa wraz z jego podregionami. Przy przygotowaniu charakterystyk wykorzystano dane zaprezentowane w tabeli 2.

Tabela 2. Źródła wskaźników – legenda

tabela_zrodla

Źródło: Opracowanie IBnGR.

W ocenie podregionów zastosowano benchmarking – stąd oznaczenia w postaci „gwiazdek”. Im więcej gwiazdek, tym dany podregion uzyskał lepszy wynik na tle innych podregionów. Oznaczenia te zostały przydzielone w danym wskaźniku poszczególnych podregionom za wynik odpowiednio w gronie:

  • 25% najlepszych podregionów w kraju (***)
  • przeciętnych (znajdujących się pomiędzy grupą najlepszych a najsłabszych) (**)
  • 25% najsłabszych podregionów w kraju (*)

Mimo starań autorów niniejsze opracowanie nie wyczerpuje wszystkich istotnych aspektów atrakcyjności inwestycyjnej. Wynika to z niedostępności niektórych danych ilościowych lub trudności w kwantyfikacji i fragmentarycznym charakterze danych jakościowych. Uzyskane wyniki można zatem interpretować uwzględniając jedynie zakres i specyfikę wykorzystanych w analizie danych.